Artikel: Missie geslaagd in het Noordbrabants Museum

‘Opgegraven Strijd’ is een tentoonstelling in het Noordbrabants Museum te ‘s Hertogenbosch over allerlei militaire objecten die gevonden zijn bij bodemonderzoeken en opgravingen in binnen-en buitenland. Deze tentoonstelling wordt georganiseerd in combinatie met een open opgraving in Kamp Vught, waarbij het publiek uitgenodigd wordt om vragen te stellen aan de archeologen.

Wie ‘Opgegraven Strijd’ bezoekt, vindt wapentuig uit alle denkbare tijdvakken: van zwaarden tot een stalen kistje met wapentuig en explosieven die voor guerilla-doeleinden werden begraven tijdens de Koude Oorlog. Een bijzonder object is een Romeinse helm met een groot gat erin. Er worden echter ook allerlei alledaagse gebruiksvoorwerpen getoond, zoals knopen, pannen en wijnflessen, zodat er een compleet beeld ontstaat van het leven van een soldaat.
Soms zijn de verhalen bij die voorwerpen hartverscheurend. Zo is er het servies dat begraven werd door een Joodse familie, in de hoop het na de oorlog weer op te halen. Pas in 1991 werd dit servies per ongeluk gevonden; de Joodse familie heeft zelf de oorlog niet overleefd.
Intrigerend is ook het exotische servies dat achtergelaten is door een Marokkaanse soldaat. Zonder expliciet de Marokkaanse bezoeker aan te spreken, herinnert de tentoonstelling ons aan een stukje vergeten geschiedenis; ook Marokkaanse troepen hebben gestreden om Nederland te bevrijden.
De objecten maken de militaire geschiedenis echt tastbaar. Als ik aan Els, de baliejuffrouw, vraag wat zij het leukste aan haar werk bij deze tentoonstelling vindt, antwoordt ze: ‘de kinderen zien genieten in de zandbak’. Dit is een bak waar kinderen zelf objecten op kunnen graven. Want de tentoonstelling geeft niet alleen een beeld van de krijgsgeschiedenis. Opgegraven Strijd geeft ook een kijkje in de keuken van de archeologische praktijk. Bijvoorbeeld door het presenteren van een aantal vraagstukken en casussen waarmee de mensen die zich bezighouden met het opgraven van objecten zich geconfronteerd zien. Daarbij gaat het niet alleen om de archeoloog, maar ook amateurschatgravers en de Bergings-en Identificatiedienst van het Nederlandse leger. Deze dienst houdt zich bezig met het opsporen, identificeren en bergen van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

Ten behoeve van dit kijkje in de archeologische keuken wordt op het binnenterrein van Nationaal Monument Kamp Vught, vlak naast Den Bosch, een open opgraving gehouden. Dit wordt gedaan in combinatie met ‘Opgegraven Strijd’; de resultaten van deze opgraving worden verwerkt in de tentoonstelling.
Bezoekers van de opgraving worden aangemoedigd om vooral vragen te stellen aan de archeologen die voorzichtig staan te graven naast de maquette van Kamp Vught, het concentratiekamp van de SS. Door de chauffeur van de buurtbus die mij ernaartoe brengt wordt het museum, terecht, getypeerd als volgt: ‘Leuk kan je het natuurlijk niet noemen, maar het is wel indrukwekkend.’

Om de vraag of hij wel een beetje kan werken met al dat publiek dat hem het hemd van het lijf vraagt, moet archeoloog Ivar Schute lachen. ‘Je staat de helft van de tijd te kletsen.’ En dat is precies de bedoeling. Je krijgt geen duidelijker beeld van de archeologische praktijk dan door een archeoloog aan het werk te zien, en te vragen waar hij mee bezig is. De eigenlijke missie van de opgraving is zien of de oorspronkelijke treinrails van Kamp Vught op die specifieke plek te vinden zijn. Dit bleek niet zo te zijn. Wel worden er veel andere voorwerpen gevonden, waaronder onderdelen van de neergestorte vliegtuigen die in Kamp Vught door de gevangenen ontmanteld werden.
Of hier belangrijke vondsten tussen zitten, kan Schute niet zeggen. ‘De onderdelen moeten eerst schoongemaakt worden. De meeste ontdekkingen doe je eigenlijk pas aan je bureau.’
Hij lijkt ook niet onder de indruk te zijn van het ‘Eureka-moment’ waar we kort daarna getuige van zijn. ‘Ik weet wat dit is!’ klinkt het naast ons, maar Schute vertrekt geen spier.
‘Het belangrijkste is dat we in dialoog komen met het publiek,’ zegt hij. Wat dat betreft is de missie geslaagd, beaamt ook Schute. En dat gaat ook op voor ‘Opgegraven Strijd’, een mooie mix tussen militaire geschiedenis en een masterclass archeologie.

‘Opgegraven Strijd’ is nog tot 14 mei 2017 te zien.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s