Artikel: Militaireboeken.com gedenkt Japanse inval in Nederlands-Indië met vijf militaire boeken

Deze week, de week van 11 januari, is het 75 jaar geleden dat Japan een inval deed in wat destijds ‘Nederlands-Indië’ werd genoemd, maar wat we inmiddels kennen als Indonesië. Om daarbij stil te staan besteden we aandacht aan vijf militaire boeken over Nederlands-Indië in de Tweede Wereldoorlog en schetsen we zo een beeld van deze periode in de Nederlandse en Indonesische krijgsgeschiedenis.

12016142 - De Indische Vlieger - Omslag.inddDe Indische vlieger

Toen de Japanners in 1942 Nederlands-Indië binnenvielen, speelden zij handig in op de nationalistische gevoelens die daar al speelden bij de inwoners. Voor hen die streefden naar een onafhankelijk Indonesië was dit de perfecte kans om het Nederlandse juk af te werpen. Het binnenvallen van de Japanners zette de status quo op zijn kop en dwong veel Indonesiërs om een keuze te maken tussen de twee kampen: de nationalisten en Nederlanders.  Dit speelt een belangrijke rol in het boek De Indische vlieger van Theo Engelen. De hoofdpersoon van dit boek, de jonge Sukar wordt gedwongen om te kiezen tussen zijn vriendschap met een Nederlander, zijn eigen familie en het Indonesische leger.

persDe Nederlandse pers in Indonesië 

De Tweede Wereldoorlog was dus geen oorlog meer tussen alleen soldaten, maar van hele samenlevingen, de zogenaamde ‘totale oorlog’. De hele maatschappij werd ingeschakeld in de oorlogvoering en propaganda was een belangrijk wapen voor alle betrokken partijen. Dit gebeurde ook in Nederlands-Indië. Toen de Japanners binnenvielen werd de aanwezige pers onmiddellijk ingezet om propaganda te maken voor de Japanse zaak. Na de Tweede Wereldoorlog werd de Indonesische pers een strijdtoneel waar de nationalisten en de tegenstanders van een onafhankelijk Indonesië elkaar bevochten.  Dit wordt op een interessante manier beschreven door historicus Angelie Sens in het boek  De Nederlandse pers in Indonesië.

Gestolden tranen 

Een overzicht van de Japanse inval in Indonesië niet compleet zonder het bespreken van de zogenaamde ‘Jappenkampen’. Nederlanders werden onder erbarmelijke omstandigheden gestoldetranen2opgesloten en te werk gesteld. Dit was het geval voor burgers, maar er waren ook Jappenkampen voor krijgsgevangenen. Fukuoka-2 was een van de grootste krijgsgevangenkampen in Japan gedurende de periode 1942-1945. Niet alleen Nederlanders werden hier opgesloten, maar ook Australiërs, Britten en Amerikanen. De gezondheid van de krijgsgevangen werd niet alleen ondermijnd door ondervoeding en dwangarbeid,  maar ook door de straling van de atoombom die hen zou helpen bevrijden. Fokuoaka-2 lag namelijk vlak naast Nagasaki. In het boek Gestolde tranen van Laurens van Aggelen wordt het verhaal verteld van de Nederlanders die opgesloten zaten in dit kamp.

Krijgsgevangene bij de Birmaspoorweg 1943-1945

birmese-spoorwegEen berucht project dat verwezenlijkt werd met de dwangarbeid van (onder andere) Nederlandse krijgsgevangen was de Birmese spoorweg, die vooral bekend is geworden van de film Bridge On the River Kwai uit 1957.  Deze spoorweg liep uiteindelijk van Bangkok in Thailand naar Rangoon in Myanmar en was 415 kilometer lang. Dit werd ook wel de ‘Dodenlijn’  genoemd; naar schatting vonden tussen de 80.000 en 100.000 gevangenen de dood tweeënhalf jaar door ziekte, mishandeling, ondervoeding en uitputting. Maurice von Bartheld was een van de krijgsgevangenen die te werk werden gesteld aan deze spoorweg. In Krijgsgevangene bij de Birmaspoorweg 1943-1945 vertelt hij op een nuchtere manier, zonder te verzanden in de beschrijving van gruwelen van het krijgsgevangenschap, over de 2.5 jaar die hij doorbracht aan de ‘Dodenlijn’.

 Verzetsverhalen

De strijd in Nederlands-Indië stond niet puur op zichzelf. De Tweede Wereldoorlog woedde over heel de wereld  op verschillende fronten en op uiteenlopende verzetsverhalenmanieren. Nederlanders hebben hier zeker een rol in gespeeld: van verzet tegen de Japanners in Indonesië en een heuse spionageroute in Zwitserland tot verzet tegen de Duitsers in hartje Groningen. Verzetsverhalen van Liesbeth van der Horst plaatst de strijd in Indonesië in een mooi perspectief door deze verzetsstrijders aan het woord te laten. Dit boek kwam tot stand met behulp van het Amsterdamse Verzetsmuseum.

 

Boekgegevens:

Laurens van Aggelen, Gestolde tranen, Uitgeverij White Elephant Publishing, 64 pagina’s, ISBN 978 90 797 6316 0, Verschenen 4-6-2016 ( € 12,50)

Liesbeth van der Horst, Verzetsverhalen, Uitgeverij Walburg Pers,  496 pagina’s, ISBN 978 9 057 30354 8, Verschenen: 1-4-2015 (€ 39,95)

M. von Bartheld, Krijgsgevangene bij de Birmaspoorweg 1943-1945, Uitgeverij Gopher, 86 pagina’s, ISBN 978 90 769 5315 1, verschenen: 3-1-2001 (€ 11,50)
Angelie Sens, De Nederlandse pers in Indonesië, Uitgeverij Boom Geschiedenis, 248 pagina’s, ISBN 978 90 895 3464 4, verschenen: 1-6-2015 (€ 19,90)

Theo Engelen, De Indische vlieger, QV Uitgeverij, 160 Pagina’s, ISBN 978 94 924 3503 3, Uitgekomen: 29-11-2016 (€ 14,95)

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s